Μικροοικονομική θεωρία ΙΙΙ

Πανεπιστήμιο Κρήτης

Οικονομικών Επιστημών

Έτος: 2013

Διδάσκων: Βαγγέλης Τζουβελέκας

Περιγραφή Μαθήματος

Στόχος του μαθήματος είναι να κατανοήσουν οι φοιτητές την έννοια της γενικής ισορροπίας στις αγορές των αγαθών και υπηρεσιών μιας οικονομίας, η οποία λειτουργεί υπό καθεστώς τέλειου ανταγωνισμού. Χρησιμοποιώντας ένα απλό υπόδειγμα ανταλλαγής, παρουσιάζεται πως η ύπαρξη τέλειου ανταγωνισμού οδηγεί στην αποτελεσματική προσφορά και κατανομή των παραγωγικών συντελεστών που διαθέτει η οικονομία μεταξύ των εναλλακτικών τους χρήσεων, καθώς και στην αποτελεσματική διανομή των αγαθών και υπηρεσιών που παράγει μεταξύ των μελών της. Επίσης, παρουσιάζεται πως ο μηχανισμός των τιμών, μέσα από την ύπαρξη τέλειου ανταγωνισμού στις αγορές των εισροών και των εκροών, διασφαλίζει την επίτευξη της αποτελεσματικής κατά Pareto ισορροπίας στην οικονομία. Κατά την διάρκεια του μαθήματος, αναλύονται επίσης οι δύο βασικοί λόγοι που το σύστημα της ελεύθερης αγοράς αποτυγχάνει να επιτύχει την αποτελεσματική κατά Pareto ισορροπία. Συγκεκριμένα, παρουσιάζεται πώς η ύπαρξη εξωτερικών επιδράσεων στην παραγωγή και κατανάλωση των αγαθών παραβιάζει τις κατά Pareto συνθήκες αποτελεσματικής ισορροπίας και αναλύονται οι πιο σημαντικοί θεωρητικοί τρόποι εσωτερίκευσης τους μέσα στο σύστημα της ελεύθερης αγοράς. Στην συνέχεια παρουσιάζεται πώς η κατανάλωση μη-ανταγωνιστικών αγαθών (δημόσια αγαθά) επηρεάζει την αποτελεσματική προσφορά των αγαθών και υπηρεσιών μιας οικονομίας και αναλύονται οι εναλλακτικοί τρόποι χρηματοδότησης και παροχής τους σε καθεστώς τέλειου ανταγωνισμού. Το μάθημα ολοκληρώνεται δικαιολογώντας την κρατική παρέμβαση στο σύστημα της ελεύθερης αγοράς, προκειμένου η οικονομία να επιτύχει την αποτελεσματική γενική ισορροπία στις αγορές των αγαθών και υπηρεσιών που παράγουν και καταναλώνουν τα μέλη της (καταναλωτές και παραγωγοί). Η έννοια της κοινωνικής ευημερίας και τα κριτήρια κοινωνικής επιλογής και κατανομής της μεταξύ των μελών μιας οικονομίας παρουσιάζονται αναλυτικά εισάγοντας την συνάρτησης κοινωνικής ευημερίας καθώς και των εναλλακτικών θεωρητικών της προσεγγίσεων. Τέλος, παρουσιάζεται το πως μεταβάλλεται η γενική ισορροπία υπό καθεστώς αβεβαιότητας ή ύπαρξης ατελών αγορών για τα αγαθά και τις υπηρεσίες που παράγονται.

Video-Διαλέξεις

Διάλεξη 01: Αποτελεσματικότητα του ανταγωνιστικού υποδείγματος

Αποτελεσματικότητα, κριτήρια κοινωνικής ευημερίας, παραγωγικοί συνελεστές, καμπύλη άριστων, γενική ισορροπία, αγοραία ισορροπία, Pareto αριστοποίηση, συναρτήσεις υπερβάλλουσας ζήτησης, νόμος Walras.

Διάλεξη 02: Εξωτερικές επιδράσεις

Εξωτερικές επιδράσεις (externalities), Pareto συνθήκες αποτελεσματικής ισορροπίας, θεσμική παρέμβαση, λύση Pigou, δικαιώματα ιδιοκτησίας, διαπραγμάτευση κατά Coase, διανομή εισοδήματος.

Διάλεξη 03: Δημόσια αγαθά

Δημόσια αγαθα (public goods), μερική ισορροπία Lindhal, προσέγγιση Buchanan, γενική ισορροπία, το πρόβλημα του λαθρεπιβάτη (free-rider problem), ισορροπία Nash, club goods, φόρος Clarke.

Διάλεξη 04: Οικονομική της ευημερίας

Μη-ουδετερότητα, φόροι, επιδοτήσεις, στρέβλωση των σχετικών τιμών των αγαθών, ανάλυση Hotelling, φόρος εισοδήματος, δεύτερη άριστη λύση (second-best), υποκατάστατες αγορές, καμπύλη δυνατοτήτων χρησιμότητας, θεώρημα αδυναμίας Arrow (Arrow's impossibility theorem), συνάρτηση κοινωνικής ευημερίας Samuelson, κοινωνική ευημερία, ατομικιστική (utilitarian) συνάρτηση, σταθμισμένη (egalitarian) συνάρτηση, κριτήριο ισότητας, συνάρτηση Rawls, καθεστώς αβεβαιότητας, καμπύλες κοινωνικής αδιαφορίας Scitovski, προσέγγιση Bergson.