Περιγραφή Μαθήματος

Μάθημα εισαγωγής στην κοινωνιογλωσσολογία, όπως αυτή έχει επιστημονικά καθιερωθεί ως κλάδος της γλωσσολογίας που προσεγγίζει τις σχέσεις της γλώσσας με κοινωνικά φαινόμενα. Αρχικά, περιγράφεται ο επιστημολογικός προβληματισμός γύρω από την κοινωνιογλωσσολογία και επισημαίνονται οι κεντρικές μεθοδολογικές τάσεις των ερευνών της. Κεντρική θέση και αντικείμενο της κοινωνιογλωσσολογίας είναι η γλωσσική ποικιλότητα, η εστίαση δηλαδή στην εσωτερική και την εξωτερική διαφοροποίηση του γλωσσικού φαινομένου. Ένα άλλο κεντρικό θέμα είναι η γλώσσα σε χρήση, ως εργαλείο επικοινωνίας και διεπίδρασης μεταξύ ατόμων και κοινοτήτων, καθώς και η σύνδεση γλώσσας και πολιτισμού. Η χρήση της γλώσσας οδηγεί και σε ζητήματα ταυτότητας και ισορροπίας δυνάμεων, τόσο ατομικά όσο και συλλογικά. Η γλώσσα αλλάζει και οι κοινωνικές σχέσεις των γλωσσικών κοινοτήτων αλλάζουν μαζί της. Οι διαδικασίες της αλλαγής, όπως και οι στάσεις και αντιλήψεις απέναντι στην αλλαγή, συγκροτούν επίσης προνομιακό πεδίο της κοινωνιογλωσσολογικής έρευνας. Στη συνέχεια, προσεγγίζονται χώροι και κοινότητες όπου γλώσσες έρχονται σε επαφή, και τα φαινόμενα της διγλωσσίας και της πολυγλωσσίας, που έχουν εδώ ενδιαφέρον κυρίως στην κοινωνική τους διάσταση. Μια πιο εφαρμοσμένη διάσταση της κοινωνιογλωσσολογίας είναι αυτή που συνδέεται με την παρέμβασή της σε κοινωνικά πεδία, όπως είναι η γλωσσική πολιτική και ο γλωσσικός σχεδιασμός, αλλά και οι σχέσεις της γλώσσας με την εργασία και με άλλες εκφάνσεις της ανθρώπινης δραστηριότητας. Τέλος, οι αρχές και έρευνες της κοινωνιογλωσσολογίας βρίσκουν ποικίλες και κρίσιμες εφαρμογές στον χώρο της εκπαίδευσης, της επικοινωνίας στο σχολείο και της οργάνωσης των γλωσσικών μαθημάτων, ώστε αυτά να γίνουν αποτελεσματικά, χρήσιμα και να προετοιμάζουν τους μαθητές ώστε να γίνουν συνειδητοποιημένοι και ενεργοί πολίτες μιας δημοκρατικής κοινωνίας.

Video-Διαλέξεις