Ιστορία των Ευρωπαϊκών Μουσικών Οργάνων

Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών

Μουσικών Σπουδών

Έτος: 2014-2015

Διδάσκων: Νικόλαος Μαλλιάρας

Περιγραφή Μαθήματος

Τα μουσικά όργανα εξετάζονται όχι όπως σε μια κλασική οργανογνωσία, αλλά κυρίως μέσα στο ιστορικό τους πλαίσιο και στην ιστορική τους εξέλιξη και ακολούθως μέσα στη χρήση που επέχουν σήμερα στη μουσική πραγματικότητα. Στο επίκεντρο βρίσκονται τα μουσικά όργανα της λεγόμενης δυτικοευρωπαϊκής έντεχνης μουσικής και της συμφωνικής ορχήστρας, χωρίς όμως να παραλείπεται η εξέταση και άλλων οργάνων, ή παλαιότερων και ξεχασμένων σήμερα μορφών, ακόμη και οργάνων λαϊκών πολιτισμών, που είναι και εκείνα από τα οποία κατά κανόνα προέρχονται και τα «έντεχνα». Εδώ σύρεται και η γραμμή αντιστοιχίας με το συγγενές μάθημα των Λαϊκών μουσικών οργάνων. Η διδασκαλία πλουτίζεται με πολλά ηχογραφημένα μουσικά παραδείγματα, προβολή διαφανειών με εικόνες μουσικών οργάνων και επίδειξη πραγματικών οργάνων και της χρήσης των.Η δομή και αλληλουχία του μαθήματος έχει ως εξής: Αφού πραγματευθούμε σύντομα τα περί ακουστικής και παραγωγής του ήχου, ασχολούμαστε με την ιστορία, ηλικία και διάδοση των μουσικών οργάνων και την ταξινόμησή τους σε χορδόφωνα, αερόφωνα, μεμβρανόφωνα και ιδιόφωνα. Ακολουθούν συνοπτικά ιστορικά στοιχεία για την οργανική μουσική της Δυτικής Ευρώπης για να περάσουμε στην εξέταση των επιμέρους γενών, οικογενειών και ειδών, ξεκινώντας από το γένος του λαούτου και συνεχίζοντας με τα γένη της άρπας, των ψαλτηρίων, τα τοξωτά χορδόφωνα, τα πληκτροφόρα όργανα, τα αερόφωνα με πλευρικές οπές και κόγχη ή μονό/διπλό γλωσσίδι και τα αερόφωνα με επιστόμιο (σάλπιγγες). Τα μεμβρανόφωνα και ιδιόφωνα εξετάζονται συνοπτικά στο τέλος των παραδόσεων.

Video-Διαλέξεις

Διάλεξη 01: Τρόπος παραγωγής ήχου - διαστήματα (2014-10-10)

Τρόπος παραγωγής ήχου, τρόπος παραγωγής διαστημάτων, η παραγωγή της φυσικής κλίμακας, αρμονική διαίρεση - φυσικά διαστήματα, αριθμητικοί υπολογισμοί διαστημάτων

Διάλεξη 02: Ηχόχρωμα - αρμονικές Συχνότητες - τα πρώτα μουσικά όργανα (2014-10-10)

Ηχόχρωμα, αρμονικές συχνότητες, αρμονική στήλη, διαμόρφωση του ηχοχρώματος, ηχητικά αντικείμενα και τελετές.

Διάλεξη 03: Η ταξινόμηση των μουσικών οργάνων (2014-10-10)

Παλαιά μέθοδος κατάταξης (έγχορδα, πνευστά, κρουστά), νέα μέθοδος Hombostel - Sachs αερόφωνα, ιδιόφωνα, μεμβρανόφωνα, χορδόφωνα).

Διάλεξη 04: Εισαγωγή στην Ιστορία των Ευρωπαϊκών Μουσικών Οργάνων (2014-10-10)

Διάλεξη 05: Νυκτά Χορδόφωνα - Λαούτο (2014-10-24)

Οργανολογικά χαρακτηριστικά, βραχίνας, μανίκι, πλήκτρο, δάκτυλα, νεοελληνικά λαούτα

Διάλεξη 06: Νυκτά Χορδόφωνα - Ευρωπαϊκό Λαούτο (2014-10-24)

Προέλευση, τρόπος παιξίματος, αναγεννησιακό λαούτο, μπαρόκ λαούτο, θεόρβη, αρχιλαούτο, Chittarrone.

Διάλεξη 07: Νυκτά Χορδόφωνα - Κιθάρα (2014-10-24)

Ιστορικά και οργανολογικά στοιχεία, Cittern ή Cister

Διάλεξη 08: Άρπες - Ψαλτήρια (2014-11-07)

Οργανολογικά στοιχεία, ιστορικά στοιχεία, η άρπα και η έντεχνη μουσική, μηχανισμοί αλλαγής τονικού ύψους, μηχανισμός Erard. Live παρουσίαση της Άρπας.

Διάλεξη 09: Τα τοξωτά χορδόφωνα Νο1 (2015-12-28)

Τόξο, ιστορικά στοιχεία, βιέλλα, βιολί, βιολεντσέλο, βιόλα, κόντρα μπάσο

Διάλεξη 10: Τα τοξωτά χορδόφωνα Νο2 (2015-12-28)

Viola da gamba - Παραλλαγές

Διάλεξη 11: Πληκτροφόρα Νο1 (2015-12-29)

Πληκτροφόρα, πολύαυλο όργανο, βυζαντινό όργανο, τεχνικές εξέλιξης.

Διάλεξη 12: Πληκτροφόρα Νο2 (2015-12-29)

Κλαβικόρντ, τσέμπαλο, πιανοφόρτε.

Διάλεξη 13: Αερόφωνα με διπλό Γλωσσίδι (2014-12-05)

Αναλύονται τα ιστορικά στοιχεία της διπλής γλωσσίδας καθώς επίσης γίνονται αναλυτικές αναφορές στο όμποε.

Διάλεξη 14: Κλαρινέτο (2015-12-30)

Σχήμα, κατασκευή, λειτουργία, είδη κλαρινέτων.

Διάλεξη 15: Φλάουτο (2015-12-30)

Τρόπος λειτουργίας, υπερφύσημα, πλάγιο φλάουτο, είδη φλάουτων

Διάλεξη 16: Αερόφωνα με Επιστόμιο (2015-12-30)

Τρόπος λειτουργίας, κορνέτο, σερπέντ, σάλπιγγα, τρομπέτα, οφικλείς, bugle, κόρνο, τρομπέτα, βαλβίδες, φλικόρνο, τούμπα